ตำนานถ้ำเขาช้างหาย หลังจากสยามประเทศได้รับอิทธิพลทางศาสนาพุทธจากศรีลังกา ยุคสมัยที่เมืองนครศรีธรรมราชเป็นศูนย์กลางแห่งพระพุทธศาสนาในภูมิภาคนี้เจ้าเมืองนครศรีธรรมราชได้สร้างพระบรมธาตุเจดีย์เพื่อบรรจุพระสารีริกธาตุ จึงได้ประกาศไปยังหัวเมืองต่าง ๆ ให้ผู้เลื่อมใสนในพระพุทธศาสนาได้นำทรัยพ์สมบัติทองคำ ของมีค่ามาบรรจุใต้พระธาตุเข้าด้วยกัน เมื่อข่าวนี้ทราบถึงหัวเมืองต่าง ๆ ได้มีขบวนนักแสวงบุญจากหัวเมืองในภูมิภาคนี้ได้เดินทางไปยังหัวเมืองนครศรีธรรมราช ครั้นมีขบวนนักแสวงบุญคณะหนึ่งพร้อมด้วยขบวนช้างได้ผ่านมายังบริเวณนี้ และได้หยุดพักแรมบริเวณหนองน้ำแห่งหนึ่ง ได้มีช้างพังท้องแก่เชือกหนึ่งคลอดลูกพอดี ช้าวบ้านจึงเรียกหนองน้ำนี้ว่า "หนองช้างทอก" หลักจากรอจนลูกช้างแข็งแรงขบวนได้เดินทางไปถึงหนองน้ำอีแห่งหนึ่งไม่ไกลกันมากนัก แม่ช้างและลูกช้างได้ลงเล่นน้ำ ลูกช้างได้พ่นน้ำเข้าใส่แม่ช้าง ชาวบ้านจึงเรียกหนองน้ำแห่งนี้ว่า "หนองถวายน้ำ" หรือหนองหวายน้ำ (ภาษาถิ่น) อยู่ทางทิศตะวันออกของเขาช้างหายแห่งนี้ จากนั้นขบวนก็เดินทางมาถึงที่บริเวณที่ราบเชิงเขาก็ได้หยุดพัก ลูกช้างดังกล่าวได้วิ่งเล่นพลัดหลงกับแม่ช้างและเดินหายเข้าไปในถ้ำ เมื่อควาญช้างรู้จึงเกณฑ์ผู้คนจุดคบไฟเข้าตามหาจนพบ และควาญช้างได้ใช้คาถาอาคมจับลูกช้างด้วยด้ายแดงด้ายขาวคีบด้วยเท้าเพียงสามเส้นเท่านั้น ขณะเดินนำลูกช้างออกจากถ้ำจนถึงทุ่งนาได้พบกับชาวบ้านกำลังทำนาได้ตะโกนร้องเตือนว่าช้างจะขาด (ด้ายจะขาด) หลาย ๆ ครั้งด้วยความหวังดีทำให้อาคมที่บังคับลูกช้างเสื่อมลงด้ายที่มัดช้างก็ขาดในทันที ลูกช้างได้หันหลังกลับวิ่งหนี ควาญช้างจับหางลูกช้างได้ทันและใช้มีดฟันถูกหางลูกช้างจนขาดติดมือ หางช้างที่ว่าต่อมากลับกลายเป็นทองคำด้วยอภินิหาร โดยลูกช้างได้วิ่งหายเข้าไปในถ้ำอีกครั้งตามหาไม่เจอ ชาวบ้านจึงเรียกถ้ำแห่งนี้ว่า "ถ้ำเขาช้างหาย" จวบจนปัจจุบัน